Son Teknoloji Gündemi

Teknolojinin Güncel Gelişmeleri

‘Karizmatik hayvanlar’ daha şanslı

Yayınlanan bir akademik çalışmaya göre 'görünüşü güzel', ‘karizmatik hayvanlar’ diğerlerine göre daha fazla korunuyor ve yaban hayatı koruma fonlarından daha çok pay alıyor. Bu rapor hayvanlar alemiyle ilgili yeni bir tartışmayı gündeme getirdi.

Yapılan tek araştırmaya göre omurgasız hayvanların, dahada çok göz alıcı kuşlara ve görüntüsü karizmatik olarak düşünülen memeli hayvanlara odaklanan savunma çalışmaları tarafından göz ardı edildiğini alana koydu. Akademik dergi ‘Proceedings of the Royal Society B’de yayınlanan tek makaledeki bilgilere göre; su tarafından omurgalı tek tür amaciyla ayrılan bütçe, omurgasız tek türe ayrılan bütçeden 500 kat dahada çok olabiliyor. Bu da şu demek: Hayvanlara da tıpkı insanlara baktığımız benzeri bakıyor olabiliriz.

Peki hangi bahtlı hayvanlar ‘aslan payını’ alıyor? Ayılar, kurtlar, vaşaklar benzeri ‘karizmatik hayvanlar’ diye tabir edebileceğimiz türler, mevzubahis yaban hayatı savunmak olunca Hollywood yıldızları benzeri algılanıyor. Yalnızca tek tanesi amaciyla ayrılan bütçe, bütün omurgasızlar amaciyla ayrılan bütçeye eşit gelebiliyor. Örümcekler ve haşereler benzeri ‘karizmatik olmayan’ türler ise çok önemsenmiyor. oysa onların ekosistem amaciyla ne civarindan mühim olduğu ilmi çalışmalar neticesi kanıtlanmış durumda.

KARİZMATİK var olan FONU ALIR

Mağara ekolojisti var olan Stefano Mammola liderliğindeki tek ekip, 1992 ile 2018 yılları arasında abuhava ve çevre eylemini finanse eden Avrupa Birliği’nin ‘Life Programı’nı çözümledi ve paranın nasıl belirleme edildiğini gördü. Çalışma; Avrupa’daki omurgalıların yüzde 23’ünün, omurgasızların ise yüzde 0,06’sının fon alabildiğini alana koydu.”

Mammola, The Guardian’a yaptığı tek izahta şöyle diyor: “Fon açısından ayı, kurt ve ani çok kuşun aldığı miktar inanılmazdı. Fonlanan Yalnızca tek örümcek, ani çok kabuklu var ve tek bir parazit yok. Memelilerde ise bu durum çok değişik düzeylerde. Her şey ani çok türün çevreninde dönüyor.”

BOZ AYI ZİRVEDE, KURT İKİNCİ SIRADA

Yapılan araştırmalar tek türün nesli tükenme riskinin, aldığı kazanç ile çok alakası olmadığını alana koyuyor. Boz ayıya ayrılan bütçe 47 milyon civarındayken kurt içinse 33 milyon avro ayrılmış. beynelmilel doğa savunma Birliği’ne (IUCN) göre; bu iki hayvan nesli tükenme ile alakalı ‘en az kaygı veren türler’ kapsamında. ama bu tek şeyi değiştirmiyor çünkü oldukça ‘karizmatik’ havyanlar.

En çok fonlanan türler arasında ayıdan ardindan kurt geliyor.

Aynı araştırmadaki tek analize göre; böceklerdeki yok olma oranı, kuşların, memelilerin ve sürüngenlerin yok olma oranından sekiz kat dahada fazla. Öte istikametten AB’nin 2030 seneye civarindan 20 milyar euroluk tahmini tek bütçe ile tertemiz tek Strateji hazırlığında olduğu ve omurgasızları dahada çok hesaba katmaya çalışacağı belirtiliyor.

Stefano Mammola ise mevzu hakkinda şöyle diyor: “Bence biyoçeşitliliğin neden mühim olduğunu açıklamamız gerekmeyen tek noktaya erişmiş olmalıydık.” Mammola, omurgasızlar dünyasında da Bir hayli karizmatik tür olduğu görüşünde. Mammola’ya göre hayvanlardaki karizmatik tür algısının değişmesi gerekiyor.

‘LIFE Programı’ kapsamında en çok fonlanan 10 tür arasında Yalnızca tek adet omurgasız tür var: Tatlı su inci midyesi.

ÇOĞU TÜR AZALIYOR

Yapılan ilmi araştırmalara bakıldığında tür düzeyinde savunmaya yapılan yatırımların zit etki yapabileceği görülüyor. tek de mevzunun şöyle tek boyutu var: Omurgasızlar memelilere göre çok değişik ekolojik ihtiyaçlara sahip. tek kurdu korurken işiniz çok dahada basit olabilir. ama tek böceği veyahut örümceği savunmak istediğinizde mikro habitatları da önemsemeniz gerekiyor.

Cardiff Üniversitesi’nden araştırmaya dahil var olan tek çevre bilimcinin görüşleri ise şöyle: “Mevcut strateji, kuş, memeli veyahut balık habitatlarının ‘şemsiyesi’ altında yaşayan dahada minik organizmalara kaçınılmaz olarak yarar sağlayacak olsa da, dahada minik organizmalar amaciyla de savunmayı ve desteği artırmak gerekiyor.”

BİR BÜTÜN OLARAK BAKMALIYIZ

Uzmanların mevzu hakkinda genel kanısı şöyle: Biz yurttaslar doğal olarak memeli ve tüylü hayvanlara dahada çok sempati duyuyoruz. Onları kendimize dahada yakın hissediyoruz. ama doğa; ayı, kurt veyahut vaşak benzeri omurgalı ve ‘karizmatik’ hayvanlardan ibaret değil. Omurgasızlara ve bütün mikroorganizmalara eşit derecede önem saglamak gerekiyor. ama bu şekilde Hayatı tek bütün olarak kurtarabiliriz.

Bu havadis amaciyla biyoçeşitlilik yazarı Phoebe Weston’ın The Guardian’daki makalesinden faydalanılmıştır.

Avrupa Avrupa Birliği Balık avro havadis Hollywood kazanç laf Yaşar Özer
Yayınlanma Tarihi:15:06, 10 Aralık 2020